طهارت در ده چیز است :
پنج مورد از آن در سر ، و پنج مورد دیگر در تن
اما آن پنج مورد که در سر است ،
عبارتند از : گرفتن سبیل ، واگذاردن ریش ، کوتاه کردن موها ،
مسواک زدن و خلال کردن
آن پنج مورد که در تن است نیز عبارتند از :
تراشیدن موها ی بدن ، ختنه کردن ، کوتاه کردن ناخن ها ،
غسل جنابت و طهارت گرفتن با آب
خالد عبسى گويد: آن حضرت اين تعويذ را به من آموخت و فرمود: اين را به برادران مومنت آموزش بده كه براى هر دردى است :
اعيذ نفسى برب الارض و رب السماء، اعيذ نفسى بالذى اسمه بركة و شفاء. (صحيفة الرضا، ص 171. بحار، ج 95، ص 8)
دعاى آن حضرت براى تمامى بيماريها
زكريا بن آدم مقرى كه خادم آن حضرت مى باشد گويد: روزى امام عليه السلام مرا صدا زد و فرمود: بر تمامى بيماريها بگو:
يا منزل الشفاء، و مذهب الداء، انزل على وجعى الشفاء. (صحيفة الرضا، ص 173، بحار، ج 95، ص 55)
دعاى آن حضرت براى درد تب
كفعمى گويد: به خط آن حضرت يافت شد كه براى تب روى سه ورق كاغذ نوشته مى شود:
در برگه اول نوشته مى شود: بنام خداوند بخشنده مهربان ، نترس تو برتر ميباشى .
و در برگه دوم بعد از: بنام خداوند بخشنده مهربان : نترس ، از گروه ستمكاران نجات يافتى .
و دربرگه سوم بعد از: بنام خداوند بخشنده مهربان : آگاه باش عالم امرو خلق از آن اوست ، مبارك است خداوند كه پروردگار جهانيان است .
آن گاه بر هر قطعه سه بار سوره توحيد خوانده و شخص تب دار هر برگه را در يك روز مى بلعد، تا درسه روز انجام شود، كه بيارى خدا شفا مى يابد. (صحيفة الرضا، ص 175)
دعاى آن حضرت براى بيمارى ثالول (زگيل)
على بن نعمان گويد: به امام عليه السلام عرض كردم : فدايت شوم لكه هاى قرمز (زگيل ) بسيارى در بدنم قرار دارد و مرا ناراحت نموده است ، از تو مى خواهم كه مرا چيزى بياموزى كه بهره ام دهد، امام فرمود:
براى هر ثولول هفت جو بگير و برر هفت جو هفت بار (اذا وقعت الواقعة ) تا (فكانت هباء منبثا)(الواقعه / 1 - 6) بخوان ، سپس اين آيه را بخوان . و يسئلونك عن الجبال فقل ينسفها ربى نسفا، فيذرها قاعا صفصفا، لاترى فيها عوجا و لا امتا.(طه / 104 - 107)
سپس جوها را يكى يكى بگير و هر ثولولى را باآن مسح كن ، پس آن را در پارچه جديدى نهاده و سنگى در آن قرار ده و در چاه فاضلابى بينداز. (صحيفة الرضا، ص 177. عيون الاخبار الرضا، ج 2، ص 50. بحار، ج 95، ص 97)
امام صادق علیه السلام به حضورش معروض شد :
بیماری دوا میخورد و گاهی لازم است او را فصد کنند ( از سیاهرگهای او خون بگیرند ) احتمال دارد در اثر این عمل فوت کند ، آیا جایز است ؟
حضرت فرمود : جایز است دوا بخورد و از رگهای او هم تا حد لازم خون بگیرند اما در صورتی که خوف خطر باشد جایز نیست .
اسماعیل بن حسن ، طبیب بود . به عرض رسانید :
من مردی عربم و از طب سر رشته ای دارم . طب من عربی است . گاهی وسیله عملیات جراحی به درمان بیمار می پردازم . آیا جایز است ؟ حضرت فرمود مانعی ندارد .
احیانا به بیمارم کمی سم میدهم تا درمانش کنم . امام فرمود : مانعی ندارد .
تب نوبه
ابراهیم جعفی به حضور امام شرفیاب شده بود . به شدت رنگ پریده وعلیل بود . حضرت فرمود : چه دردی داری که این چنین بی رنگ و رویی ؟ عرض کرد : تب نوبه دارم . یک روز تب میکنم و دو روز تب دار نیستم . اما روز سوم باز تب می کنم . این تب به فاصله هر دو روز به سراغم می آید . امام فرمود : پس چرا از این دوای مبارک و معطر استفاده نمی کنی . شکر سرخ را بکوب و در آب بریز . صبح ناشتا به جای آب از این شربت بنوش . ابراهیم جعفی می گوید : چنین کردم و دیگر نوبه بر من عارض نشد.
اسهال شدید
خالد بن نجتح می گوید : به حضور ابو عبدالله از درد شکم شکایت بردم .
او گفت : برنج را شستشو کن و بعد بکوب واز کوبیده ی آن هر روز صبح یک کف دست تناول کن . سپس حضرت فرمود : به بیماران مبتلا به اسهال نان برنجی بدهید . نان برنجی برای معده های ضعیف از هر غذایی سودمندتر است . برنج معده را تقویت می کند و درد را برطرف می سازد .
برص ( لک و پیس )
مردی از لکه های سفیدی که بر تنش پدید آمده بود شکایت کرد. امام فرمومد که به حمام برود و بر این لکه ها نوره و حنا بمالد و با این دستور که بیش از یک بار اجرا نشد ، آن لکه های سفید برطرف شدند .
بلغم
امام فرمود : از مصطکی ، کندر ، آویشن ، انیسون و سیاه دانه به مقداری مساوی اندکی فراهم آورید و با هم بکوبید آن چنان که مانند نشاسته نرم شود و بعد از پارچه عبور دهید و آن را با عسل خمیر کنید و هر شب به قدر یک فندق از آن استفاده کنید . انشا الله سودمند خواهد بود.
سخت اداری
فضل می گوید که من به سخت ادراری مبتلا بودم و در حضور امام صادق شکایت کردم .
حضرت فرمود : در آخر شب از سیاه دانه استفاده کنید .
به این توصیه چند بار عمل کردم و درمان یافتم .
بیماری ها و درمان آنها از دیدگاه امام صادق علیه السلام
مردی گفت : یا بن رسول الله دختر من از درد شکم سخت ناتوان و رنجور شده است
حضرت فرمود : چرا به وی برنج و دنبه ی گوسفند نمی دهی .
و بعد دستورش را نیز به او داد که چگونه دنبه و برنج را با هم بپزد .
اسهال
عبدالرحمن بن کثیر میگوید : در مدینه بیمار شدم ، بیماری من اسهال بود .
ابو عبدالله صلوات الله علیه به من دستور داد که آرد گاوَرس ( ارزن ) را با آب کمون ( زیره ) بیامیزم و از آن تناول کنم
چنین کردم و اسهال من آرام گرفت .
صدای شکم
یکی از یاران امام به نام ذریح از نفخ شکم شکایت داشت . حضرت فرمود :
آیا شکم تو درد هم می کند ؟ جواب داد : آری . فرمود : چرا از سیاه دانه و عسل استفاده نمی کنی ؟ ذریح بی درنگ عمل کرد و شفا یافت .
ورم دردناک
جابرن حسان صوفی عرضه داشت که بادی در بدن من افتاده و از فرق تا پایم را گرفته است ، در حق من دعا کن تا از این رنج ها رها شوم . امام در حق او دعا کرد و برایش نوشت :
از جیوه و عنبر ، شیاف درست کن . با استعمالش شفا خواهی یافت .
ضعف بدن
مردی از ضعف بدن شکایت داشت . امام به او فرمود : شیر بیاشام ، گفته شد : یا بن رسول الله شیر نوشیده ام و مرا زیان رسانده است .
امام فرمود : شیر مایعی زیان آور نیست . تو چیز دیگر با شیر خورده ای و آن چه زیان آور بوده و آن چیز دیگر است و تو گمان کرده ای که شیر آزارت داده است .
